Το Rhoēs, του αρχιτεκτονικού γραφείου Sinas architects, είναι ένα συγκρότημα κατοικιών στα περίχωρα της Σερίφου, το οποίο έχει ήδη γράψει ιστορία: Τέσσερις διακρίσεις σε τρία χρόνια, από ορισμένους από τους πιο αξιόπιστους θεσμούς αρχιτεκτονικής, επιβεβαιώνουν ότι ένα έργο μπορεί να μιλάει δυνατά ακόμα και σε φάση σχεδίου. Συγκεκριμένα, το Rhoēs απέσπασε το Architizer A+ Award 2026 ως Jury Winner, ένα από τα πιο ανταγωνιστικά αρχιτεκτονικά βραβεία παγκοσμίως. Ακολούθησε το VAND Design Award 2026 με διάκριση Top Winner, ενώ το 2025 κέρδισε το Archello Award με ψήφο του κοινού, μια αναγνώριση που έχει ιδιαίτερη βαρύτητα γιατί αντικατοπτρίζει τη συναισθηματική απήχηση ενός έργου πέρα από τους κύκλους των ειδικών. Το 2024, το έργο είχε ήδη επιλεγεί στη λίστα των Grail Awards. Δύο ακόμη διακρίσεις σε διεθνείς διαγωνισμούς συμπληρώνουν ένα εντυπωσιακό σερί που σπάνια συναντά κανείς σε έργο που δεν έχει ακόμα παραδοθεί.

Πίσω από αυτές τις επιτυχίες βρίσκεται το αθηναϊκό γραφείο Sinas Architects και ο ιδρυτής του, αρχιτέκτονας Γιώργος Σίνας. Το Rhoēs είναι ένα συγκρότημα με κεντρική κατοικία 300 τ.μ. και guesthouse 90 τ.μ., ριζωμένο σε ένα απότομο, άγριο τοπίο με αγκαθωτούς θάμνους και εκπληκτική θέα στο Αιγαίο.

Δόμηση στις Κυκλάδες: Ανάμεσα στο αρχέτυπο και τη νέα ομοιομορφία

Για να καταλάβει κανείς τι κάνει το Rhoēs σημαντικό, πρέπει πρώτα να κατανοήσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο δημιουργήθηκε. Η κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική αποτελεί ένα από τα πιο ισχυρά και διεθνώς αναγνωρίσιμα αρχιτεκτονικά αρχέτυπα που έχει παράγει η Ελλάδα: λευκοί, απλοί και διάσπαρτοι όγκοι μικρής κλίμακας, στενά συνδεδεμένοι με το ανάγλυφο και τις ανάγκες του τόπου, με τοπικούς ιδιωματισμούς που διαφέρουν από νησί σε νησί.

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, έχει διαμορφωθεί ένα νέο κυρίαρχο "λεξιλόγιο", που επανεμφανίζεται με εντυπωσιακή συχνότητα: εντονότερη γεωμετρία, μεγαλύτεροι όγκοι, εκτεταμένη λιθοδομή, μεγάλες πισίνες και κυρίως η υπόσκαφη κατοικία, μια τυπολογία που γνώρισε ιδιαίτερη άνθηση τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. Η λογική της είναι πειστική: επιτρέπει την ενσωμάτωση μεγάλων κτιριακών όγκων στο τοπίο, με ορατή παρουσία μόνο στη μία όψη, περιορίζοντας τον αντίκτυπο στο φυσικό περιβάλλον.

Ο Γιώργος Σίνας, όμως, εντοπίζει με δήλωση του στο Build and Design, μια παράδοξη συνέπεια αυτής της επιτυχίας:

"Αυτή η τυπολογία είναι τόσο ισχυρή που εξαλείφει τον τοπικό χαρακτήρα. Παρά τα πλεονεκτήματά της, η ευρεία διάδοση της έχει οδηγήσει συχνά σε έργα με παρόμοια μορφολογικά χαρακτηριστικά, ακόμη και όταν βρίσκονται σε διαφορετικά νησιά ή σε εντελώς διαφορετικά οικόπεδα. Αυτό είναι κάτι που με έχει προβληματίσει και αποτελεί κινητήρια δύναμη στη διαδικασία μου. Συχνά επιστρέφει στο μυαλό μου ο όρος 'νέα παραδοσιακή κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική'. Αναρωτιέμαι μήπως σήμερα, χωρίς πάντα να το συνειδητοποιούμε, παράγουμε ένα νέο σύνολο μορφολογικών κανόνων και συμβάσεων, εξίσου αναγνωρίσιμο με εκείνο που κληρονομήσαμε από το παρελθόν".

Είναι μια παρατήρηση που ταυτόχρονα αποδομεί και ανασχηματίζει: αν η "αυθεντική" κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική ήταν κάποτε κι αυτή μια κωδικοποιημένη γλώσσα του τόπου, τότε τι σημαίνει σήμερα να είσαι "τοπικός" και "σύγχρονος" ταυτόχρονα;

Rhoēs: Αρχιτεκτονική του τόπου

Η απάντηση που πρότεινε ο Σίνας για το Rhoēs δεν ξεκίνησε από μια εικόνα, αλλά από μια ανάγνωση του συγκεκριμένου εδάφους: τις ροές του ανάγλυφου, τους ανέμους, το φως, τη μορφολογία των ξερολιθιών που χαρακτηρίζουν τον αγροτικό ιστό της Σερίφου.

Το αποτέλεσμα είναι μια υπόσκαφη κατοικία που, παρόλο που ανήκει σε μια γνωστή τυπολογία, δεν μοιάζει με καμία άλλη. Η επέμβαση στο έδαφος είναι χειρουργική: μια ευθύγραμμη τομή, από την οποία αναδύεται η οροφή, που μετατρέπεται σε εξωτερική σκιάδα με λεπτή άκρη. Κάτω από αυτό το στέγαστρο, η πέτρινη όψη, χτισμένη κυρίως από υλικά της εκσκαφής αναδιπλώνεται σαν κυματιστό ύφασμα, δημιουργώντας σκιές, εσοχές και μια υφή που θυμίζει παλιά ξερολιθιά, αλλά δεν την αναπαράγει αυτολεξεί.

Η κυκλική πισίνα στη βεράντα ακολουθεί τη λογική της ομόκεντρης κίνησης, σαν ρίψη σταγόνας που δημιουργεί κύκλους στο νερό. Και οι ξερολιθιές που περιτρέχουν το οικόπεδο δεν είναι απλά διακοσμητικές: ενσωματώνονται οργανικά στη σύνθεση, κλείνοντας τον κύκλο μεταξύ κτίσματος και τοπίου.

Το Rhoēs δεν φιλοδοξεί να είναι το τελευταίο ή το πιο εντυπωσιακό σπίτι στις Κυκλάδες. Φιλοδοξεί να είναι αναντικατάστατο αυτό το σπίτι, σε αυτό το χωράφι, σε αυτό το νησί. Η διεθνής αναγνώριση που το βρήκε ήδη από τη φάση του σχεδίου δείχνει πως αυτή η φιλοδοξία έχει γίνει κατανοητή και εκτιμηθεί, πολύ πέρα από τα ελληνικά σύνορα. Γιατί μέσα στο σύγχρονο πνεύμα της, εμπεριέχει την απλότητα.

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr