Γενικότερα, η αθηναϊκή πολυκατοικία αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό κτιριακό είδος της ελληνικής πρωτεύουσας και ταυτόχρονα ένα από τα πιο παρεξηγημένα. Για δεκαετίες υπήρξε αντικείμενο απαξιωτικής κριτικής, παρά το γεγονός ότι αποτελούσε το ίδιο το DNA της κατοίκησης στην πόλη.

Η επανέκδοση του βιβλίου "Πολυκατοικίες της Αθήνας 1930-1975", σε επιμέλεια του Killian Schmitz-Hübsch και του Δημήτρη Κλεάνθη, έρχεται να αποκαταστήσει αυτή την αδικία και να αναδείξει την πλούσια αρχιτεκτονική σκέψη που κρύβεται πίσω από τις φαινομενικά άχαρες και ομοιόμορφες προσόψεις.

Η πολυκατοικία δεν γεννήθηκε από γραφειοκρατική επιταγή, αλλά μέσα από ένα μοναδικό σύστημα: την αντιπαροχή. Ο οικοπεδούχος παραχωρούσε τη γη, ο εργολάβος αναλάμβανε την
κατασκευή, και οι μελλοντικοί ένοικοι συμμετείχαν ενεργά στον σχεδιασμό των διαμερισμάτων τους.

Αυτό το μοντέλο συμμετοχικού σχεδιασμού, που στην υπόλοιπη Ευρώπη έκανε τις πρώτες δειλές απόπειρές του μόλις στη δεκαετία του '70, εφαρμοζόταν στην Αθήνα ήδη από τη δεκαετία του '50. Το αποτέλεσμα ήταν μια πόλη ζωντανή, κοινωνικά μεικτή, με έντονη ανθρώπινη παρουσία σε όλες τις ώρες του εικοσιτετραώρου, χαρακτηριστικά που σήμερα κεντρίζουν το διεθνές αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον.

Η Αθήνα, κατά τον Kenneth Frampton, είναι ίσως η πλέον Μοντέρνα πόλη, όχι επειδή έχει ωραία κτίρια, αλλά επειδή έχει ωραία ζωή.

Διαπασών: Μια πολυκατοικία στον δήμο Παπάγου

Το έργο "Διαπασών" σύμφωνα με την αρχιτέκτονα Αλεξάνδρα Δαλιάνη, ιδρυτικό στέλεχος των Creative Architects, είναι αποτέλεσμα πολυετούς έρευνας γύρω από ζητήματα αντίληψης του κατοικήσιμου χώρου.

Πρόκειται για ένα συγκρότημα έξι ανεξάρτητων διαμερισμάτων πολυτελούς κατοικίας, σχεδιασμένων με αφετηρία τις ιδιαιτερότητες του οικοπέδου: την κεντρική του θέση στην περιοχή, την έντονη υψομετρική διαφορά από τη μία άκρη στην άλλη, τη γειτνίαση με τα παρακείμενα οικόπεδα, το μικροκλίμα, καθώς και τις δυνατότητες και περιορισμούς που θέτει η ισχύουσα νομοθεσία.

Μέσα από αυτή τη διεπαφή, το εσωτερικό και εξωτερικό του κτιρίου διαμορφώθηκαν ως ένα ενιαίο λειτουργικό έργο τέχνης, που αντικατοπτρίζει τη φιλοσοφία των αρχιτεκτόνων για τις ιδανικές συνθήκες κατοίκησης της σύγχρονης οικογένειας.

Η πιο σύνθετη πρόκληση ήταν η υψομετρική διαφορά του οικοπέδου, Δύψος = 3,07 μ. Το ερώτημα ήταν πώς να δοθεί στον χρήστη η δυνατότητα εισόδου στο κτίριο τόσο από την οδό Βυζαντίου όσο και από την οδό Εθνικής Αμύνης, χωρίς να αναιρεθεί αρχιτεκτονικά η "γωνιακότητα" του οικοπέδου. Αντί για κύρια και δευτερεύουσα είσοδο, δημιουργήθηκαν δύο κύριες εισόδοι που οδηγούν στον κοινό κλιμακοστάσιο.

Το κεντρικό κλιμακοστάσιο σχεδιάστηκε ώστε να φιλοξενεί τα διαφορετικά επίπεδα που προκύπτουν από την υψομετρική διαφορά. Περιβάλλει ανελκυστήρα με δύο ξεχωριστές θύρες εισόδου, επιτρέποντας άμεση πρόσβαση στους αντίθετους ορόφους. Κάθε τμήμα του κλιμακοστάσιου εξυπηρετεί διαφορετικό όροφο και διαμέρισμα, με αποτέλεσμα το κτίριο να αποτελείται από δύο "φτερά": το χαμηλότερο, με πρόσβαση από την οδό Εθνικής Αμύνης, και το υψηλότερο, με πρόσβαση από την οδό Βυζαντίου.

Ο 1ος όροφος, για παράδειγμα, αποτελείται από το επίπεδο Α1 (= διαμέρισμα Α1) και το επίπεδο Α2 (= διαμέρισμα Α2), μεταξύ των οποίων υπάρχει υψομετρική διαφορά ΔΑ1 – ΔΑ2 ≈ 1,50 μ. Το μοναδικό σημείο επαφής μεταξύ των διαμερισμάτων είναι το κλιμακοστάσιο, το οποίο σε συνδυασμό με την υψομετρική διαφορά τα καθιστά απολύτως ανεξάρτητα μεταξύ τους.

Η Διαπασών δεν είναι απλώς μια πολυκατοικία· είναι μια απόδειξη ότι το τοπογραφικό εμπόδιο μπορεί να γίνει αρχιτεκτονικό εργαλείο και ότι η σύγχρονη ευρύτερα "αθηναϊκή” κατοίκηση εξακολουθεί να βρίσκει νέους τρόπους να εξελίσσεται.

Φωτογραφίες: SPYROS.HOUND photography

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr