Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας δεν τελειώνει όταν χαθούν τα κιλά - Στην ουσία, εκεί αρχίζει

ISTOCK

*Γράφει η Κατερίνα Μπαρμπαγιάννη, MD, MSc, Παθολόγος με εξειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη, Medical Advisor Φαρμασέρβ-Λίλλυ

Τα τελευταία χρόνια, η κατανόησή μας για την παχυσαρκία έχει αλλάξει ριζικά. Δεν πρόκειται για ζήτημα θέλησης ή έλλειψης πειθαρχίας, αλλά για μια χρόνια, υποτροπιάζουσα νόσο, με πολυπαραγοντική αιτιολογία και σύνθετους βιολογικούς μηχανισμούς. Όπως ακριβώς η υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης ή η αυξημένη χοληστερόλη, έτσι και η παχυσαρκία απαιτεί μακροχρόνια αντιμετώπιση. Και ακριβώς εδώ βρίσκεται μια από τις πιο παρεξηγημένες πτυχές της: η θεραπεία δεν στοχεύει μόνο στο να χαθεί το βάρος, αλλά κυρίως στο να διατηρηθεί το όφελος στον χρόνο.

Γιατί παίρνουμε πίσω τα χαμένα κιλά

Για να το κατανοήσουμε αυτό, αξίζει να θυμηθούμε πώς λειτουργεί ο οργανισμός μας. Το σώμα διαθέτει ισχυρούς μηχανισμούς που "υπερασπίζονται" το σωματικό βάρος. Κάθε φορά που χάνουμε κιλά, ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται την αλλαγή ως στέρηση και ενεργοποιεί μηχανισμούς που αυξάνουν την πείνα, μειώνουν το αίσθημα κορεσμού και επιβραδύνουν τον μεταβολισμό, ωθώντας προς την επανάκτηση του βάρους. Οι ορμονικές αυτές προσαρμογές δεν εξαφανίζονται μόλις χαθεί το βάρος. Αντίθετα, παραμένουν ενεργές για χρόνια. Αυτός είναι και ο λόγος που σημαντικό ποσοστό ατόμων ανακτά το μεγαλύτερο μέρος του βάρους, με την πάροδο του χρόνου.

Με τις σύγχρονες θεραπευτικές δυνατότητες, πολλοί άνθρωποι πετυχαίνουν σημαντική απώλεια βάρους. Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, δεν είναι μόνο πώς θα χαθεί το βάρος, αλλά πώς θα διατηρηθεί. Και εδώ τα διαθέσιμα δεδομένα είναι ξεκάθαρα: όταν η φαρμακευτική αγωγή διακόπτεται, το βάρος επανέρχεται. Μεγάλες κλινικές μελέτες και μετα-αναλύσεις δείχνουν ότι μετά τη διακοπή, η ανάκτηση βάρους είναι ταχεία, με τους ασθενείς να τείνουν να επιστρέφουν προς το αρχικό τους βάρος μέσα σε λίγα μόνο χρόνια. Το ίδιο ισχύει και όταν η δόση με την οποία επιτεύχθηκε αυτή η απώλεια, μειωθεί : η αλλαγή συνήθως σημαίνει σταδιακή μερική απώλεια αυτού που είχε κερδηθεί.

Γιατί είναι σημαντικό το υγιές βάρος

Το όφελος της θεραπείας δεν αφορά μόνο τον αριθμό στη ζυγαριά. Η διατήρηση της απώλειας βάρους συνοδεύεται από βελτίωση σε πλήθος καρδιομεταβολικών παραγόντων κινδύνου: στην αρτηριακή πίεση, στο σάκχαρο και στη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, στα λιπίδια (τριγλυκερίδια, "καλή" και "κακή" χοληστερόλη), στην περιφέρεια μέσης, ακόμη και σε δείκτες φλεγμονής. Ωστόσο, μεγάλες μελέτες διακοπής θεραπείας έχουν δείξει πως η επαναπρόσληψη τους βάρους σχετίζεται με υποχώρηση των προηγούμενων βελτιώσεων σε καρδιομεταβολικούς δείκτες. Με άλλα λόγια, δεν επανέρχεται απλά το βάρος, αλλά χάνεται και η προστασία που είχε αποκτηθεί απέναντι στον διαβήτη, στην υπέρταση, στη δυσλιπιδαιμία και, τελικά, στην καρδιαγγειακή νόσο.

Αντίθετα, η συνεχής, μακροχρόνια θεραπεία διατηρεί και εδώ το κέρδος. Πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι η διατήρηση της αγωγής, όχι μόνο συγκρατεί το βάρος, αλλά διαφυλάσσει και τις καρδιομεταβολικές βελτιώσεις για χρόνια. Ακόμη σημαντικότερο, σε άτομα με ήδη εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο, η μακροχρόνια θεραπεία έχει συνδεθεί με μειωμένο κίνδυνο νέων καρδιαγγειακών συμβαμάτων, όπως το έμφραγμα και το εγκεφαλικό. Τα οφέλη αυτά, όμως, προϋποθέτουν τη συνέχιση. Δεν "κλειδώνουν" μόνιμα μετά από μερικούς μήνες θεραπείας.

Πέρα από τα "σκληρά" ιατρικά δεδομένα, η διατήρηση της απώλειας βάρους βελτιώνει και την ποιότητα ζωής: τη σωματική λειτουργικότητα, την κινητικότητα, τους πόνους (για παράδειγμα στις αρθρώσεις), αλλά και ψυχολογικές παραμέτρους. Η επανάκτηση του βάρους, αντίθετα, συχνά συνοδεύεται από απώλεια αυτών των κερδών, καθώς και από τον ψυχολογικό αντίκτυπο του επαναλαμβανόμενου κύκλου απώλειας και επανάκτησης, που είναι από μόνος του επιβαρυντικός.

Πόσοι διακόπτουν τη θεραπεία

Παρ' όλα αυτά, στην πραγματική ζωή η διακοπή της θεραπείας είναι εξαιρετικά συχνή. Δεδομένα από μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες δείχνουν ότι ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών —σε αρκετές περιπτώσεις περίπου οι μισοί ή και περισσότεροι— διακόπτουν τη φαρμακευτική αγωγή μέσα στον πρώτο χρόνο. Οι λόγοι είναι πολλοί: το κόστος, τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες, η δυσκολία πρόσβασης, αλλά κυρίως η λανθασμένη αντίληψη ότι η αγωγή μπορεί να σταματήσει μόλις επιτευχθεί ο στόχος βάρους. Ακριβώς αυτή η αντίληψη —ότι η παχυσαρκία "θεραπεύτηκε" και άρα σταματάμε— είναι που υπονομεύει το μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα.

Εδώ αξίζει η παρομοίωση με άλλες χρόνιες νόσους. Κανείς δεν θα περίμενε ότι τα φάρμακα για την πίεση θα συνέχιζαν να δρουν αφού διακοπούν, ή ότι η ρύθμιση του σακχάρου θα διατηρηθεί χωρίς αγωγή. Δεν υπάρχει κανένας επιστημονικός λόγος να περιμένουμε κάτι διαφορετικό για την παχυσαρκία. Η θεραπεία της δεν είναι μια σύντομη "λύση" ή μια εντατική προσπάθεια με ημερομηνία λήξης, αλλά μια μακροχρόνια στρατηγική διαχείρισης μιας χρόνιας κατάστασης.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η αγωγή είναι πάντοτε ίδια και αμετάβλητη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ένταση της θεραπείας μπορεί να προσαρμοστεί με βάση την ανταπόκριση, την ανεκτικότητα και τους στόχους του κάθε ανθρώπου —πάντα όμως με γνώμονα τη διατήρηση του οφέλους και όχι την πλήρη διακοπή. Η απόφαση για το πώς θα συνεχιστεί η θεραπεία είναι εξατομικευμένη και λαμβάνεται από κοινού με τον θεράποντα ιατρό, μέσα από ουσιαστική ενημέρωση και κοινή λήψη αποφάσεων.

Μια χρόνια νόσος

Συμπερασματικά, η παχυσαρκία είναι χρόνια νόσος και, όπως κάθε χρόνια νόσος, απαιτεί συνεχή φροντίδα. Η απώλεια βάρους είναι το πρώτο βήμα, αλλά η διατήρησή της είναι ο πραγματικός στόχος. Η συνέχιση της θεραπείας —σε συνδυασμό πάντα με υγιεινό τρόπο ζωής και στενή παρακολούθηση— είναι αυτή που διαφυλάσσει το όφελος στο βάρος, στους καρδιομεταβολικούς παράγοντες κινδύνου, στην πρόληψη των επιπλοκών, στην καρδιαγγειακή υγεία και στην ποιότητα ζωής. Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας δεν τελειώνει όταν χαθούν τα κιλά. Στην ουσία, εκεί αρχίζει.

*Με την υποστήριξη της Φαρμασέρβ-Λίλλυ

Βιβλιογραφία

1. West S, Scragg J, Aveyard P, et al. Weight regain after cessation of medication for weight management: systematic review and meta-analysis. BMJ. 2026;392:e085304. doi:10.1136/bmj-2025-085304
2. Sumithran P, Prendergast LA, Delbridge E, et al. Long-term persistence of hormonal adaptations to weight loss. N Engl J Med. 2011;365(17):1597-1604. doi:10.1056/NEJMoa1105816
3. Budini B, Luo S, Tam M, et al. Trajectory of weight regain after cessation of GLP-1 receptor agonists: a systematic review and nonlinear meta-regression. eClinicalMedicine. 2026;93:103796.
4. Wilding JPH, Batterham RL, Davies M, et al. Weight regain and cardiometabolic effects after withdrawal of semaglutide: the STEP 1 trial extension. Diabetes Obes Metab. 2022;24(8):1553-1564.
5. Rubino D, Abrahamsson N, Davies M, et al. Effect of continued weekly subcutaneous semaglutide vs placebo on weight loss maintenance in adults with overweight or obesity: the STEP 4 randomized clinical trial. JAMA. 2021;325(14):1414-1425.
6. Aronne LJ, Sattar N, Horn DB, et al. Continued treatment with tirzepatide for maintenance of weight reduction in adults with obesity: the SURMOUNT-4 randomized clinical trial. JAMA. 2024;331(1):38-48.
7. Horn DB, Aronne LJ, Wharton S, et al. Tirzepatide for maintenance of bodyweight reduction in people with obesity (SURMOUNT-MAINTAIN): a multicentre, double-blind, randomised, placebo-controlled trial. Lancet. 2026. doi:10.1016/S0140-6736(26)00656-2
8. Gleason PP, Urick BY, Marshall LZ, et al. Real-world persistence and adherence to glucagon-like peptide-1 receptor agonists among obese commercially insured adults without diabetes. J Manag Care Spec Pharm. 2024;30(8):860-867. doi:10.18553/jmcp.2024.23332
9. Rodriguez PJ, Zhang V, Gratzl S, et al. Discontinuation and reinitiation of dual-labeled GLP-1 receptor agonists among US adults with overweight or obesity. JAMA Netw Open. 2025;8(1):e2457349.
10. Thomsen RW, Mailhac A, Løhde JB, et al. Real-world evidence on the utilization, clinical and comparative effectiveness, and adverse effects of newer GLP-1RA-based weight-loss therapies. Diabetes Obes Metab. 2025. doi:10.1111/dom.16364
11. Lincoff AM, Brown-Frandsen K, Colhoun HM, et al. Semaglutide and cardiovascular outcomes in obesity without diabetes (SELECT). N Engl J Med. 2023;389(24):2221-2232. doi:10.1056/NEJMoa2307563
12. le Roux CW, Busetto L, Aronne L, et al. A treat-to-target approach for obesity management: a post hoc analysis of the SURMOUNT-5 trial. Diabetes Obes Metab. 2026;28(4):3355-3366. doi:10.1111/dom.70531
13. Sattar N, Lee CJ, Srinath R, et al. Shifts in body mass index category with tirzepatide and associated changes in cardiometabolic risk factors in people with obesity: a post hoc analysis from the SURMOUNT-1 and SURMOUNT-4 trials. Am J Prev Cardiol. 2026;26:101454. doi:10.1016/j.ajpc.2026.101454

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr