Το τείχος του Βερολίνου: Οι άνθρωποι που κατάφεραν να περάσουν στη Δύση, οι πρώτοι νεκροί από τα πυρά των αστυνομικών

Υπάρχει μια συγκλονιστική φωτογραφία που δείχνει έναν πατέρα να αφήνει τον τετράχρονο γιο του, από το παράθυρο του διαμερίσματος του 4ου ορόφου στη Bernauer Straße του Ανατολικού Βερολίνου, να πέσει μέσα στο δίχτυ διάσωσης που κρατούν πυροσβέστες του Δυτικού Βερολίνου. Η μητέρα είχε ήδη πηδήξει στο δίχτυ. Ακολούθησε ο τετράχρονος Μίχαελ, και λίγα δευτερόλεπτα μετά, πήδηξε και ο πατέρας. Και οι τρεις σώθηκαν.

Διαβάστε Επίσης

Κατοχή, δωσίλογοι και μαυραγορίτες: Πώς το μεταπολεμικό κράτος ξέχασε να τους τιμωρήσει

Στις 13 Αυγούστου 1961, το Βερολίνο ξύπνησε σε έναν κόσμο κομμένο στα δύο. Μέσα σε μία νύχτα, άρχισε η ανθρώπινη τραγωδία που άλλαξε χιλιάδες ζωές. Καμία περιοχή δεν συμβόλισε αυτό το δράμα περισσότερο από τη Bernauer Straße. Ήταν ένας δρόμος μοναδικός στον κόσμο: τα σπίτια της νότιας πλευράς ανήκαν στο Ανατολικό Βερολίνο, ενώ το πεζοδρόμιο μπροστά τους και ο δρόμος βρίσκονταν στο Δυτικό. Τις πρώτες ημέρες το ανατολικό καθεστώς σφράγισε τις πόρτες σε όλα τα κτίρια σε αυτό τον δρόμο. Αρκούσε όμως, ένα άλμα από το παράθυρο για να βρεθεί κανείς στην ελευθερία. Έτσι, τα παράθυρα μετατράπηκαν σε πύλες διαφυγής και ένας δρόμος έγινε παγκόσμιο σύμβολο αντίστασης.

Η πρώτη νεκρή στην προσπάθεια της να διαφύγει

Η πρώτη μεγάλη τραγωδία δεν άργησε να συμβεί. Η 58χρονη Ίντα Ζίκμαν κατοικούσε στον αριθμό 48 της Bernauer Straße. Όταν οι αρχές της Ανατολικής Γερμανίας άρχισαν να αποκλείουν τις εισόδους των κτιρίων, η Ζίκμαν συνειδητοποίησε ότι σύντομα θα έχανε κάθε δυνατότητα να φύγει και να συναντήσει την αδελφή της που ζούσε στο Δυτικό Βερολίνο. Στις 22 Αυγούστου 1961 πήρε μια απελπισμένη απόφαση: πέταξε ένα λεπτό στρώμα στο δρόμο και πήδηξε από το παράθυρο. Ο τραυματισμός της ήταν μοιραίος.

Δύο ημέρες αργότερα, στις 24 Αυγούστου 1961, ο 24χρονος Γκύντερ Λίτφιν έγινε ο πρώτος άνθρωπος που σκοτώθηκε από πυρά συνοριοφυλάκων του Ανατολικού Βερολίνου, επιχειρώντας να διαφύγει κολυμπώντας προς το Δυτικό Βερολίνο, μέσω του Humboldthafen.

Όταν όλος ο κόσμος κοιτούσε τα παράθυρα

Καθώς οι ημέρες περνούσαν, η Bernauer Straße μετατράπηκε σε σκηνικό απόλυτης έντασης. Από τη μία πλευρά ένοπλοι συνοριοφύλακες, από την άλλη πυροσβέστες και πολίτες της Δύσης που περίμεναν με αγωνία. Όταν κάποιος εμφανιζόταν στο παράθυρο, το πλήθος ξέσπαγε σε χειροκροτήματα, ενώ οι πυροσβέστες άπλωναν δίχτυα.

Η οικογένεια Φίντερ έμενε σε διαμέρισμα της Bernauer Straße. Στις 7 Οκτωβρίου 1961 αποφάσισε να επιχειρήσει μια απελπισμένη απόδραση από τον τέταρτο όροφο του κτιρίου τους. Τη στιγμή που η μητέρα ανέβηκε στο περβάζι του παραθύρου, ένας συνοριοφύλακας της DDR από διπλανό κτίριο την διέταξε να επιστρέψει αμέσως μέσα στο διαμέρισμα.

Κάτω από το παράθυρο, στο πεζοδρόμιο του Δυτικού Βερολίνου, βρισκόταν ήδη η Πυροσβεστική του Δυτικού Βερολίνου με αναπτυγμένο δίχτυ διάσωσης. Εκατοντάδες κάτοικοι είχαν συγκεντρωθεί στον δρόμο, παρακολουθώντας με κομμένη την ανάσα.

Η μητέρα πήδηξε. Για μερικά δευτερόλεπτα το πλήθος πάγωσε. Όταν προσγειώθηκε με ασφάλεια στο δίχτυ, ξέσπασαν χειροκροτήματα και ζητωκραυγές.

Ο πατέρας, ο Βίλι Φίντερ (Willy Finder), παρέμενε στο διαμέρισμα μαζί με τον μικρό γιο του, τον Μίχαελ. Την ώρα που οι ανατολικογερμανοί συνοριοφύλακες επιχειρούσαν να εισβάλουν στο διαμέρισμα, γνώριζε ότι δεν υπήρχε χρόνος για δισταγμό.

Τότε συνέβη η σκηνή που έμελλε να γίνει μία από τις πιο διάσημες φωτογραφίες του Ψυχρού Πολέμου. Ο Βίλι πήρε στην αγκαλιά του τον μικρό Μίχαελ και τον πέταξε προς το δίχτυ διάσωσης που κρατούσαν οι πυροσβέστες. Το παιδί προσγειώθηκε με ασφάλεια. Αμέσως μετά, ο ίδιος κρεμάστηκε και πήδηξε στο κενό. Σώθηκε επίσης. Μέσα σε λίγα λεπτά, ολόκληρη η οικογένεια είχε περάσει στη Δυτική πλευρά.

Οι φωτογραφίες της απόδρασης ταξίδεψαν σε εφημερίδες και περιοδικά σε όλο τον κόσμο. Η εικόνα ενός πατέρα που ρισκάρει τα πάντα και πετά το μικρό παιδί του από τον τέταρτο όροφο για να το γλιτώσει από την αιχμαλωσία συγκλόνισε τη διεθνή κοινή γνώμη. Έγινε ένα από τα ισχυρότερα σύμβολα του τι σήμαινε πραγματικά το Τείχος του Βερολίνου για τους απλούς ανθρώπους.

Οι αποδράσεις εξόργισαν το καθεστώς. Αρχικά χτίστηκαν με τούβλα οι είσοδοι και τα παράθυρα. Στη συνέχεια, ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα κατεδαφίστηκαν για να δημιουργηθεί η "Ζώνη Θανάτου" (Todesstreifen): μια πλατιά λωρίδα με συρματοπλέγματα, προβολείς και παγίδες.

Οι μυστικές σήραγγες

Η θρυλική Tunnel 57 θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες και πιο εντυπωσιακές αποδράσεις στην ιστορία του Ψυχρού Πολέμου, καθώς μέσω της σήραγγας διέφυγαν 57 Ανατολικογερμανοί τον Οκτώβριο του 1964.

Τρία χρόνια μετά την ανέγερση του Τείχους, η κατάσταση στο Βερολίνο είχε αλλάξει δραματικά.Τα παράθυρα της Bernauer Straße είχαν χτιστεί με τούβλα.Οι πολυκατοικίες είχαν εκκενωθεί. Η "Ζώνη Θανάτου" είχε επεκταθεί. Οι ένοπλοι φρουροί, οι προβολείς και οι σκοπιές καθιστούσαν σχεδόν αδύνατη οποιαδήποτε απόδραση από την επιφάνεια.

Μια ομάδα νεαρών φοιτητών και πρώην κατοίκων της Ανατολικής Γερμανίας, που είχαν καταφέρει να περάσουν στη Δύση, αποφάσισε να επιχειρήσει κάτι που έμοιαζε παράλογο: να σκάψει μια σήραγγα κάτω από το Τείχος. Ήθελαν να σώσουν φίλους, συγγενείς, αδέλφια και γονείς που είχαν παγιδευτεί στο Ανατολικό Βερολίνο.

Η σήραγγα ξεκίνησε από το υπόγειο ενός εγκαταλελειμμένου αρτοποιείου στη Bernauer Straße 97, στη Δυτική πλευρά. Είχε μήκος περίπου 145 μέτρα. Έφτανε σε βάθος περίπου 12 μέτρων. Κατασκευάστηκε από ομάδα περίπου 35 ανθρώπων.

Η σήραγγα έπρεπε να περάσει κάτω από το Τείχος, τη συνοριακή περίφραξη, και τις περιπολίες της DDR. Το εγχείρημα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνο.Το έδαφος ήταν ασταθές και υπήρχε συνεχώς κίνδυνος κατάρρευσης. Ακόμη χειρότερο ήταν το ενδεχόμενο να εντοπιστούν από τη Stasi ή τους συνοριοφύλακες πριν ολοκληρώσουν το έργο τους.

Τη νύχτα στις 3 Οκτωβρίου 1964, η σήραγγα τέθηκε σε λειτουργία. Τις επόμενες δύο ημέρες, 57 άνδρες, γυναίκες και παιδιά κατάφεραν να περάσουν από το Ανατολικό στο Δυτικό Βερολίνο. Από τον αριθμό των ανθρώπων που διασώθηκαν πήρε το όνομά της η περίφημη Tunnel 57.

Σήμερα…

Σήμερα, το Τείχος του Βερολίνου δεν υπάρχει. Κατέρρευσε μαζί με το καθεστώς που το έχτισε, τη νύχτα της 9ης Νοεμβρίου 1989. Στη Bernauer Straße οι επισκέπτες περπατούν ελεύθερα εκεί όπου κάποτε άνθρωποι ρίσκαραν τη ζωή τους.

Η Ίντα Ζίκμαν, ο Γκύντερ Λίτφιν, η οικογένεια Φίντερ και εκατοντάδες άλλοι που διέφυγαν ή που σκοτώθηκαν στην προσπάθειά τους να διαφύγουν, δεν πολεμούσαν απλώς ένα τσιμεντένιο τείχος. Πολεμούσαν την ιδέα ότι ένα κράτος μπορεί να αποφασίζει πού θα ζήσει, πού θα ταξιδέψει και πώς θα ονειρεύεται ο άνθρωπος. Γι' αυτό και η Bernauer Straße παραμένει μέχρι σήμερα το πιο συγκλονιστικό μνημείο της ανθρώπινης ανάγκης για ελευθερία.

Διαβάστε Επίσης

Κατεχόμενη Ελλάδα: Σαμποτάζ, χρυσές λίρες και πράκτορες πίσω από τις γραμμές του Άξονα

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr