Στο Πεκίνο, ο Xi Jinping, ενώπιον του Donald Trump, επικαλέστηκε την "παγίδα του Θουκυδίδη". Η θεωρία διεθνών σχέσεων εγκατέλειψε τα αμφιθέατρα και εισέβαλε στη γεωπολιτική σκακιέρα. Ο Graham Allison καθιέρωσε τον όρο για τη σύγκρουση ανερχόμενων και κατεστημένων υπερδυνάμεων. Όμως, ο Θουκυδίδης δεν έγραφε για ιστορική μοιρολατρία, αλλά για φόβο, παρερμηνεία προθέσεων και λανθασμένους υπολογισμούς. Η περίφημη "παγίδα" του δεν προσφέρει βεβαιότητες· προσφέρει προειδοποίηση κινδύνου. Ίσως αυτό εξηγεί γιατί η σύνοδος Trump–Xi — η οποία είχε αρχικά αναβληθεί επειδή ο Λευκός Οίκος ήλπιζε ότι ο πόλεμος στο Ιράν θα είχε ήδη λήξει — ήταν τόσο κομβική. Όχι επειδή παρήγαγε ουσιαστικές τομές, αλλά επειδή αποκάλυψε έναν κόσμο διαχειριζόμενου ανταγωνισμού (managed rivalry) και εύθραυστης "Ψυχρής Ειρήνης" ("Cold Peace”).
Τόσο η Ουάσιγκτον όσο και το Πεκίνο επιθυμούν τα πλεονεκτήματα της ηγεμονίας, χωρίς όμως να φαίνονται πρόθυμες να επωμιστούν πλήρως το βάρος και τους περιορισμούς της. Ο Trump συνοδευόταν από την αφρόκρεμα του αμερικανικού καπιταλισμού: Tim Cook (Apple), Elon Musk (Tesla και SpaceX), Jensen Huang (Nvidia), Larry Fink (BlackRock), Stephen Schwarzman (Blackstone) και Jane Fraser (Citigroup). Έμοιαζε περισσότερο με γεωοικονομική αποστολή αυτοκρατορίας παρά state visit. Silicon Valley και Wall Street παρατάχθηκαν απέναντι στην κινεζική μονοκομματική ελίτ.
Από την "ping-pong diplomacy” που χάραξε ο Kissinger, περάσαμε πλέον στη διπλωματία των CEO, των μικροτσίπ και των σπάνιων γαιών. Πίσω από την τελετουργική μεγαλοπρέπεια, η σύνοδος παρήγαγε ελάχιστη ουσία: ούτε αποκλιμάκωση στον εμπορικό και τεχνολογικό πόλεμο ούτε κινεζική πίεση προς το Ιράν. Δεν επρόκειτο για ιστορική συμφιλίωση, αλλά για σκηνοθετημένη ανακωχή μεταξύ δύο υπερδυνάμεων. Ακόμη και οι αυστηρές διαδικασίες ασφαλείας της αμερικανικής αποστολής — με αξιωματούχους και δημοσιογράφους να καταστρέφουν σημειώσεις, δώρα, διαπιστεύσεις και ευαίσθητο υλικό πριν από την αναχώρηση — υπενθύμισαν ότι πίσω από τις φωτογραφίες και τα χαμόγελα κρύβεται μια βαθιά στρατηγική καχυποψία.
Παρά τη ρητορική περί αποσύνδεσης (decoupling), το διμερές εμπόριο ΗΠΑ–Κίνας εξακολουθεί να ξεπερνά τα $575 δισ. ετησίως. Η Apple εξακολουθεί να παράγει τα περισσότερα iPhones της στην Κίνα, ενώ η Nvidia παραμένει βαθιά εκτεθειμένη στην κινεζική αγορά. Η μεγάλη αδυναμία της Κίνας παραμένει χρηματοπιστωτική. Ενώ αντιπροσωπεύει περίπου το 18% του παγκόσμιου ΑΕΠ, το yuan συμμετέχει μόλις κατά 2%-3% στα παγκόσμια συναλλαγματικά αποθεματικά, ενώ, το δολάριο εξακολουθεί να κυριαρχεί με ποσοστό άνω του 57%. Η αμερικανική ηγεμονία δεν στηρίζεται μόνο στην στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ, αλλά στο γεγονός ότι ο κόσμος αποταμιεύει, δανείζεται, επενδύει και τιμολογεί σε δολάρια.
Η πραγματική ισχύς των ΗΠΑ παραμένει ο έλεγχος του "λειτουργικού συστήματος" της παγκόσμιας οικονομίας. Η ειρωνεία είναι ότι μέσω των capital controls της, η Κίνα συντηρεί την αμερικανική πρωτοκαθεδρία που επιδιώκει να περιορίσει. Ωστόσο, η Κίνα διαθέτει άλλου τύπου γεωοικονομική υπεροχή. Ελέγχει περίπου το 70% των σπάνιων γαιών παγκοσμίως και διαθέτει άνω του 85% της επεξεργαστικής τους ικανότητας.
Η Taiwan παραμένει στο επίκεντρο της παγκόσμιας γεωοικονομικής έντασης — το πιθανό "Σαράγεβο του 21ου αιώνα” — με την TSMC να παράγει περισσότερο από το 90% των προηγμένων ημιαγωγών. Όποιος επηρεάζει την Taiwan αγγίζει πλέον τον νευρικό ιστό της παγκόσμιας οικονομίας. Ο κόσμος περνά από την παγκοσμιοποίηση στη γεωοικονομία και από την αλληλεξάρτηση στη στρατηγική καχυποψία — και η Ευρώπη κινδυνεύει να περιοριστεί στον πάγκο της Ιστορίας, παρακολουθώντας ΗΠΑ και Κίνα να μοιράζουν τεχνολογία, ισχύ και σφαίρες επιρροής.
Η επίσκεψη του Putin στο Πεκίνο αμέσως μετά τη σύνοδο ΗΠΑ–Κίνας υπενθύμισε ότι ολοένα και περισσότερες γεωπολιτικές τροχιές, κρίσεις και ισορροπίες ισχύος συγκλίνουν πλέον γύρω από το Πεκίνο. Η ΕΕ έχει ήδη περάσει στο δόγμα του de-risking. Όμως, χωρίς ευρωπαϊκή θαλάσσια αυτονομία (European maritime autonomy), δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική στρατηγική αυτονομία. Και η Ελλάδα βρίσκεται ακριβώς πάνω στη γεωοικονομική τομή του νέου κόσμου: Πειραιάς, Αλεξανδρούπολη, ναυτιλία, ενέργεια. Για την Ελλάδα, η γεωοικονομία δένει καθημερινά στους ντόκους της.
Εν τέλει, η "παγίδα του Θουκυδίδη" δεν είναι ιστορικό πεπρωμένο, αλλά η πιθανότητα οι υπερδυνάμεις να μετατρέψουν τον φόβο και την καχυποψία σε αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Στο Πεκίνο, ο Trump και ο Xi δεν έλυσαν τη μεγάλη σύγκρουση του 21ου αιώνα. Επιχείρησαν απλώς να αποτρέψουν τη μετάβασή της από τον ανταγωνισμό στην ανεξέλεγκτη ρήξη.
Ίσως, σε μια εποχή όπου η αλληλεξάρτηση συνυπάρχει με τη γεωπολιτική καχυποψία, η διαχείριση της σύγκρουσης να αποτελεί πλέον πιο ρεαλιστικό στόχο από την επίλυσή της.
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr
![Κίμπερλι Γκίλφοϊλ: Είδε Ολυμπιακό και "πέταξε" για Μύκονο, μετά από πρόσκληση της Κατερίνας Μονογυιού [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/crop/both/c1/c180d861bef04f72b72141753924b93b.jpg?quality=60&404=default&v=2)
