Τον Ιούλιο του 1776, 56 αντιπρόσωποι συγκεντρώθηκαν στη Φιλαδέλφεια για να υπογράψουν ένα κείμενο που άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη νομιμοποίηση της πολιτικής εξουσίας. Δεν υπέγραφαν απλώς την ανεξαρτησία δεκατριών αποικιών αλλά μια πολιτική διακήρυξη οικουμενικής εμβέλιας:
"Θεωρούμε αυταπόδεικτη την αλήθεια ότι όλοι οι άνθρωποι δημιουργούνται ίσοι […] Όποτε οποιαδήποτε μορφή διακυβέρνησης γίνεται καταστροφική για αυτούς τους σκοπούς, ο λαός έχει το δικαίωμα να την αλλάξει ή να την καταργήσει και να εγκαθιδρύσει νέα κυβέρνηση."
Η φράση αυτή μετέτρεψε την αντίσταση στην τυραννία από πράξη ανταρσίας σε πράξη πολιτικής νομιμότητας.
Η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας (Declaration of Independence) δεν εμφανίστηκε από το πουθενά. Αποτελεί τον τελευταίο κρίκο μιας αλυσίδας που ξεκινά από την αθηναϊκή έννοια του Πολίτη, περνά από τη ρωμαϊκή res publica, διασώζεται στο Βυζάντιο ("Νέα Ρώμη"), αναβιώνει στην Αναγέννηση και συναντά τη Βεστφαλία (1648), που θεμελίωσε το κυρίαρχο Κράτος. Το πραγματικά επαναστατικό στοιχείο του 1776 ήταν ότι η πολιτική νομιμοποίηση αντλούνταν πλέον από τη συναίνεση των Πολιτών και όχι από τη βούληση του μονάρχη. Έτσι γεννήθηκε ο κυρίαρχος Πολίτης.
Οι ιδρυτές-πατέρες, επηρεασμένοι από τον Θουκυδίδη, τον Αριστοτέλη και τον Πολύβιο, δεν οικοδόμησαν μια άμεση δημοκρατία αθηναϊκού τύπου αλλά μια συνταγματική ομοσπονδιακή δημοκρατία (constitutional federal republic), βασισμένη στον διαχωρισμό των εξουσιών, στα αντίβαρα (checks and balances), στην ανεξάρτητη Δικαιοσύνη και στον ομοσπονδιακό χαρακτήρα του κράτους. Δεν ήταν μόνο μια επανάσταση ανεξαρτησίας· ήταν μια επανάσταση συνταγματικής αρχιτεκτονικής.
Χωρίς το 1776 δύσκολα θα φανταζόμασταν το 1789, το 1821 ή την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση μετά το 1945. Οι αυτοκρατορίες αναδιαμορφώνουν τα σύνορα. Οι επαναστάσεις ανατρέπουν καθεστώτα. Οι μεγάλες ιδέες αλλάζουν την πορεία της Ιστορίας.
Το αμερικανικό πείραμα δεν υπήρξε ποτέ τέλειο. Η χώρα που διακήρυττε την ισότητα διατηρούσε τη δουλεία και, για σχεδόν έναν αιώνα μετά την κατάργησή της, επέβαλε μέσω των νόμων Jim Crow ένα καθεστώς θεσμοθετημένου φυλετικού διαχωρισμού. Υπήρξε και ιστορία θεσμικής αυτοδιόρθωσης: από τον Lincoln έως τον Martin Luther King και τον Obama. Η 11η Σεπτεμβρίου (9/11), οι αποτυχημένοι πόλεμοι στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν και η κρίση του 2008 διέψευσαν τις θεωρίες περί "Τέλους της Ιστορίας" που είχε γεννήσει η πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Η "μονοπολική στιγμή" και η διεθνής τάξη πραγμάτων βασισμένη σε κανόνες (rules-based international order) έδωσαν σταδιακά τη θέση τους σε έναν πολυκεντρικό(polycentric) κόσμο και στην επιστροφή των σφαιρών επιρροής (spheres-of-influence).
Σήμερα οι ΗΠΑ βρίσκονται σε μια νέα κρίσιμη καμπή. Μέσα σε μόλις δεκαέξι χρόνια, πέρασαν από το "Hope" του Obama στο "MAGA" του Trump· από την αισιοδοξία της παγκοσμιοποίησης στην αμφιβολία ότι η πρόοδος είναι δεδομένη.
Οι ΗΠΑ βιώνουν μια βαθιά πολιτισμική σύγκρουση μεταξύ του παραδοσιακού "E Pluribus Unum" — "Από τους πολλούς, γινόμαστε ένας" και μιας νέας εποχής οικονομικού, θρησκευτικού και νατιβιστικού εθνικισμού (economic, religious and nativist nationalism). Το παράδοξο είναι ότι η χώρα που οικοδομήθηκε πάνω στη σύνθεση διαφορετικοτήτων δυσκολεύεται πλέον να συνθέσει τον ίδιο της τον εαυτό.
Ήδη από το 2004, ο Samuel Huntington προειδοποιούσε: "Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο τι κάνουν οι ΗΠΑ αλλά ποιες είναι". Σήμερα μόλις ένας στους πέντε Αμερικανούς εμπιστεύεται την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, ποσοστό ιστορικά χαμηλό. Η μεγάλη πρόκληση ίσως να μην είναι τελικά η Κίνα αλλά η διατήρηση της δημοκρατικής νομιμοποίησης σε μια εποχή πρωτοφανούς συγκέντρωσης οικονομικής, τεχνολογικής και πληροφοριακής ισχύος. Από τους Rockefeller, Carnegie και Morgan έως τη Silicon Valley και την εποχή της ΤΝ, η συγκέντρωση ισχύος μετακινήθηκε από τον χάλυβα και το πετρέλαιο στα δεδομένα και τους αλγορίθμους. Οι επτά μεγαλύτερες τεχνολογικές εταιρείες αποτιμώνται πλέον συλλογικά σε πάνω από $20 τρισ. — περισσότερο από το συνολικό ΑΕΠ των 27 κρατών-μελών της ΕΕ. Εάν ο 20ός αιώνας ανησυχούσε για την πλουτοκρατία (plutocracy), ο 21ος ίσως αναμετρηθεί με την τρισεκατομμυριοκρατία (trillionocracy).
Οι ΗΠΑ δεν υπήρξαν ποτέ τέλειες. Ίσως όμως αυτό να είναι το λιγότερο σημαντικό στοιχείο της ιστορίας τους. Οι μεγάλες δυνάμεις ίσως να κρίνονται από την ισχύ τους· οι μεγάλοι πολιτισμοί από τις ιδέες που επιβιώνουν μετά από αυτούς. Το πραγματικό ερώτημα των επόμενων 250 ετών δεν είναι εάν οι ΗΠΑ θα παραμείνουν η ισχυρότερη δύναμη του κόσμου, αλλά εάν η δημοκρατία θα παραμείνει η ισχυρότερη ιδέα τους. Γιατί η δημοκρατία δεν υπήρξε ποτέ ένα τελειωμένο έργο, αλλά ένας ακατέργαστος λίθος που κάθε γενιά καλείται να λαξεύσει εκ νέου.
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr
![Θεσσαλονίκη: Ρασοφόρος ξάπλωσε μπροστά σε άρμα του Pride φωνάζοντας "Μετανοείτε" [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/crop/both/82/82b514d8bc2b47a2bd8c7c100d6056c0.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Ο Παρθενώνας από ψηλά: Εντυπωσιακά πλάνα από drone για μία πιο κοντινή ματιά στο νέο δυτικό αέτωμα [βιντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/cu608x343/0,0,608,341/crop/both/ad/ad803b6a4d204a398df8a852693172b8.jpg?quality=60&404=default&v=2)
