Περισσότεροι από 70.000 άνθρωποι πέρασαν την περασμένη εβδομάδα από το Μαρόκο στη Ceuta. Οι περισσότεροι επέστρεψαν· δεκάδες όμως πέθαναν και πάνω από χίλιοι ασυνόδευτοι ανήλικοι έμειναν χωρίς στέγη. Ταυτόχρονα, σχεδόν μισό εκατομμύριο εκτάρια κάηκαν στη Γαλλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ελλάδα και τη Ρουμανία, με αρχικό κόστος άνω των €3,1 δισ.
Το ευρωπαϊκό Inferno δεν είναι μόνο οι φλόγες. Είναι το σύνορο που διαλύεται στη θάλασσα και η παραγωγική βάση που γίνεται καπνός. Δεν ήταν "ροές", αλλά οικογένειες και παιδιά. Πίσω από τα εκτάρια υπήρχαν σπίτια, μνήμες και βιοπορισμοί. Τα γεγονότα είναι διαφορετικά, αλλά οι κρίσεις που αποκαλύπτουν δεν είναι ασύνδετες: γεωοικονομική πίεση, μετανάστευση και κλίμα αλληλοτροφοδοτούνται. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια τριπλή δοκιμασία γεωοικονομίας, μετανάστευσης και κλίματος — ένα geoeconomic–migration–climate trifecta μέσα σε μία μόνιμη πολυκρίση (polycrisis).
Η Schengen δεν εξαφάνισε τα σύνορα. Τα μετέφερε — στη Ceuta, στη Lampedusa, στα ελληνικά νησιά και στον Έβρο. Εκεί η ευθύνη παραμένει εθνική, ενώ οι συνέπειες είναι ευρωπαϊκές. Το Σύστημα του Δουβλίνου έκανε την ελεύθερη κυκλοφορία κοινό αγαθό, αλλά άφησε το κόστος στο κράτος πρώτης εισόδου. Το νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης, αποτελεί σημαντικό βήμα. Χωρίς όμως κοινή χρηματοδότηση, προσωπικό, λειτουργικές επιστροφές και πραγματικό επιμερισμό, οι κανόνες θα παραμείνουν ευρωπαϊκοί και η πίεση εθνική.
Εδώ αρχίζει η πολιτική οικονομία του λαϊκισμού. Τα οφέλη της ολοκλήρωσης διαχέονται στην ενιαία αγορά, αλλά το κόστος μιας άφιξης, μιας πυρκαγιάς ή μιας πλημμύρας συγκεντρώνεται σε λίγους δήμους. Η αλληλεξάρτηση βιώνεται ως απώλεια ελέγχου. Ο λαϊκισμός δεν χρειάζεται να επινοήσει την κρίση· του αρκεί ένα σύστημα που την κατανέμει άδικα και κατόπιν απαντά με ηθικολογία. Μετα-ανάλυση 36 αιτιωδών μελετών επιβεβαιώνει ότι η οικονομική ανασφάλεια ενισχύει τον λαϊκισμό, ιδίως όπου η κοινωνική προστασία είναι ασθενής.
Σχεδόν 93 εκατ. Ευρωπαίοι βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Στην Ελλάδα, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε όρους αγοραστικής δύναμης παραμένει στο 68% του μέσου της ΕΕ, ενώ ταυτόχρονα καταγράφεται αρνητική αποταμίευση 3% και διαθέσιμο εισόδημα ανά κάτοικο στο κατώτατο άκρο της Ευρωζώνης. Για τα νοικοκυριά αυτά, ο κλιματικός και γεωοικονομικός πληθωρισμός δεν αποτελούν στατιστική· αλλά εξουδετέρωση επιλογών. Η οικονομική ανασφάλεια μετατρέπει τον φόβο σε πολιτική δύναμη.
Η Ευρώπη ανέκαθεν είχε ρήγματα — Βορρά–Νότου, Ανατολής–Δύσης, νέας–παλιάς, πιστωτών–οφειλετών. Σήμερα βαθαίνουν, επειδή δεν αφορούν μόνο συμφέροντα, αλλά διαφορετικούς ορισμούς του τι εστί απειλή. Η Ανατολή και ο Βορράς βλέπουν τη Ρωσία· ο Νότος πυρκαγιές, λειψυδρία και αφίξεις· ο βιομηχανικός πυρήνας ακριβή ενέργεια, κινεζικό ανταγωνισμό και αμερικανικό προστατευτισμό. Κάθε πλευρά επικαλείται αλληλεγγύη για τον κίνδυνό που αντιμετωπίζει η ίδια και εγκράτεια για τους κίνδυνο που αντιμετωπίζουν οι άλλες. Οι απειλές είναι γεωγραφικά άνισες, αλλά το κόστος τους ευρωπαϊκό.
Το κλίμα δρα πίσω πριν εμφανιστεί οποιοσδήποτε μετανάστης στο σύνορο. Τα φαινόμενα El Niño και La Niña, θερμή και αντίστοιχα, ψυχρή φάση του ENSO, μεταβάλλουν βροχές, ξηρασίες και θερμοκρασίες χωρίς να προκαλούν μηχανικά κάθε πυρκαγιά ή ροή. Κατά την ΕΚΤ, ένα ισχυρό El Niño μπορεί να αυξήσει τις τιμές τροφίμων έως 9%. Η επόμενη μεταναστευτική πίεση μπορεί απλώς να οφείλεται σε μια περίοδο ασθενών βροχών. Οι συμφωνίες με τρίτες χώρες είναι αναγκαίες, αλλά δημιουργούν εξάρτηση: ο Έβρος, η Λευκορωσία και τώρα το Μαρόκο έδειξαν πώς η μετανάστευση μετατρέπεται σε όπλο. Η λύση δεν είναι η επανεθνικοποίηση. Η αυτάρκεια θα φτωχύνει μια ήπειρο που γερνά και χρειάζεται κλίμακα. Η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερη, όχι λιγότερη, κίνηση κεφαλαίου και εργασίας — με φορητά κοινωνικά δικαιώματα, κοινά εργασιακά πρότυπα και νόμιμες οδούς συνδεδεμένες με πραγματικές ελλείψεις δεξιοτήτων. Η ελευθερία κίνησης και η κοινωνική ασφάλιση δεν είναι αντίθετα· είναι θεσμικά συμπληρώματα.
Χρειάζονται τρεις αποφάσεις.
1. Ευρωπαϊκός Σταθεροποιητής Συνόρων και Κλίματος: αυτόματη χρηματοδότηση και προσωπικό όταν αφίξεις, καμένες εκτάσεις, λειψυδρία ή τιμές τροφίμων υπερβαίνουν προκαθορισμένα όρια.
2. Ενιαίος Χώρος Κεφαλαίου, Εργασίας και Δεξιοτήτων, με ευρωπαϊκό διαβατήριο προσόντων και ομόλογα έργου για στέγη, δίκτυα, νερό και κλιματική προσαρμογή.
3. Μεσογειακά Συμβόλαια Ανθεκτικότητας: επενδύσεις στις χώρες προέλευσης σε αντάλλαγμα για νόμιμη κινητικότητα, επιστροφές και σεβασμό δικαιωμάτων, με ελέγχους και ρήτρες αναστολής.
Δεν χρειάζεται να είναι κανείς φεντεραλιστής για να καταλήξει στο ότι απαιτούνται ευρωπαϊκές λύσεις· αρκεί να ακολουθήσει την κλίμακα του προβλήματος. Το αντίθετο της ανοιχτής Ευρώπης δεν είναι η ασφαλής Ευρώπη, αλλά ένα συνονθύλευμα με 27 μικρότερες, φτωχότερες και πιο ευάλωτες Ευρώπες. Η ομοσπονδιακή λύση δεν είναι πράξη πίστης, αλλά η αριθμητική της αλληλεξάρτησης.
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr
![Η Κέιτι Πέρι μαγνήτισε τα βλέμματα στη Μύκονο - Με ψάθινο καπέλο και γυαλιά ηλίου [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/crop/both/13/133c8f8b4a1f414791af6b2f28dcf410.jpg?quality=60&404=default&v=2)
