Το λάθος δεν είναι να τροποποιείς τους κανόνες που γράφτηκαν για έναν άλλο κόσμο, αλλά να επιμένεις σε αυτούς όταν ο κόσμος έχει ήδη αλλάξει. Το 2019 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπλόκαρε τη συγχώνευση Siemens-Alstom, το αποκαλούμενο "Airbus των τρένων". Στις 30 Απριλίου 2026, δημοσίευσε σχέδιο νέων κατευθυντήριων γραμμών για τις συγχωνεύσεις (M&A) — τη μεγαλύτερη αναθεώρηση εδώ και δύο δεκαετίες.
Σήμερα, η DG COMP μιλά για "φιλοανταγωνιστική κλίμακα” (pro-competitive scale), "δυναμικές αποτελεσματικότητες” (dynamic efficiencies) και "ευρωπαϊκούς πρωταθλητές” (European champions). Κωλοτούμπα; Ναι. Κυρίως όμως κρίσιμη καμπή.
Η πρώτη "στιγμή Sputnik" ήταν κυριολεκτική. Το 1957 ο σοβιετικός δορυφόρος ανάγκασε τις ΗΠΑ να κοιταχτούν στον καθρέφτη. Ακολούθησαν η δημιουργία της NASA, επενδύσεις στην έρευνα και στην εκπαίδευση και, το 1969, η Σελήνη.
Ο Thomas Friedman χρησιμοποίησε τη μεταφορά περιγράφοντας ένα εξωτερικό σοκ που σπάει την εσωτερική αυταρέσκεια: μια "στιγμή Sputnik” αφορά όσα ο αντίπαλος σε αναγκάζει να ανακαλύψεις για τον εαυτό σου.
Η Ευρώπη έχει τα δικά της μαθήματα. Στο απόγειο του Ψυχρού Πολέμου, το γαλλοβρετανικό Concorde απέδειξε ότι μπορούσε να ανταγωνιστεί τις υπερδυνάμεις (ΗΠΑ και ΕΣΣΔ) στην υπερηχητική επιβατική πτήση. Το 1967 υπήρχαν 74 προαιρέσεις και παραγγελίες από 16 αεροπορικές εταιρείες. Εντέλει, κατασκευάστηκαν 14 αεροσκάφη για εμπορική υπηρεσία. Η πετρελαϊκή κρίση, το κόστος, ο θόρυβος και οι περιορισμοί στις υπερηχητικές πτήσεις υπονόμευσαν την εμπορική του προοπτική.
Και όμως, αυτή η αποτυχία μετετράπη σε μάθημα. Το 1969 Γαλλία και Δυτική Γερμανία συμφώνησαν στο A300· το Airbus Industrie ιδρύθηκε το 1970 και το A300 πέταξε το 1972.
Η Airbus απέφυγε την παγίδα των πολιτικά υπαγορευμένων διπλών γραμμών συναρμολόγησης του Concorde, οργανώνοντας τη συνεργασία γύρω από συμπληρωματικές εξειδικεύσεις: βρετανικές πτέρυγες, γερμανικά τμήματα ατράκτου και τελική συναρμολόγηση στην Τουλούζη.
Όπως έγραφε ο Jean Monnet, "τίποτα δεν διαρκεί χωρίς τους θεσμούς". Το 2025 η Airbus παρέδωσε 793 εμπορικά αεροσκάφη έναντι 600 της Boeing, η οποία προηγήθηκε στις καθαρές παραγγελίες. Φέτος, η Airbus προηγείται ξανά στις παραδόσεις, 475 έναντι 418. Ένας ευρωπαϊκός πρωταθλητής κρίνεται απέναντι στους καλύτερους και πρέπει να αποδεικνύει διαρκώς την αξία του.
Στις τηλεπικοινωνίες, οι FT εξετάζουν την υποθετική συγχώνευση Deutsche Telekom-Orange. Ο μέσος ευρωπαϊκός πάροχος έχει 5 εκατ. συνδρομητές, έναντι 107 εκατ. στις ΗΠΑ και 467 εκατ. στην Κίνα. 6G, οπτικές ίνες, κυβερνοασφάλεια και υποδομές δεδομένων απαιτούν τεράστιο σταθερό κόστος. Ο κατακερματισμός δεν είναι διοικητική λεπτομέρεια, αλλά επενδυτικό μειονέκτημα.
Στις τράπεζες, η UniCredit πλησιάζει το 50% της Commerzbank. Μια πλήρης συνένωση θα δημιουργούσε όμιλο άνω του €1,3 τρισ. σε ενεργητικό. Εδώ αποκαλύπτεται το ευρωπαϊκό παράδοξο: κοινό νόμισμα και εποπτεία, αλλά εθνικές τραπεζικές αγορές.
Στην αυτοκινητοβιομηχανία, η παραγωγή έχει μειωθεί κατά 20–25% από το 2017. Το "Made in Europe” πρέπει να εξασφαλίζει συμμετοχή ευρωπαϊκών προμηθευτών, τεχνογνωσία και δεξιότητες – όχι να είναι απλώς "Συναρμολογημένο στην Ευρώπη" ("Assembled in Europe”).
Στην άμυνα, μόλις το 24% των δαπανών εξοπλισμού γίνεται συνεργατικά. Και όλα αυτά με στενότερα δημοσιονομικά περιθώρια. Το 2025 οι κυβερνήσεις των χωρών του ΟΟΣΑ πλήρωσαν πάνω από $2 τρισ. σε τόκους. Σε Βρετανία, Γαλλία και ΗΠΑ, η εξυπηρέτηση του χρέους κοστίζει περισσότερο από την άμυνα.
Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιδοτήσει τον δρόμο της προς την κλίμακα. Πρέπει να αλλάξουν τέσσερα πράγματα:
1. Η Επιτροπή να απαιτεί επαληθεύσιμα οφέλη συγχωνεύσεων σε επενδύσεις, καινοτομία και ασφάλεια εφοδιασμού, συγκρινόμενα με όσα θα γίνονταν χωρίς αυτές.
Όπου απαιτούνται δεσμεύσεις, χρειάζονται χρονοδιαγράμματα, ανεξάρτητος έλεγχος
και κυρώσεις. Η προστασία των καταναλωτών παραμένει κριτήριο.
2. Τα κράτη-μέλη να συμφωνήσουν σε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ενοποίησης: εναρμονισμένη αδειοδότηση στις τηλεπικοινωνίες, κοινή ασφάλιση καταθέσεων με
εισφορές ανάλογες του κινδύνου και σύγκλιση βασικών κανόνων αφερεγγυότητας.
3. Οι δημόσιες προμήθειες, περίπου 15% του ΑΕΠ της ΕΕ, χρειάζονται πολυετείς συμβάσεις, κοινές προδιαγραφές και πρόσβαση μικρότερων προμηθευτών. Οι διαγωνισμοί να αξιολογούν το συνολικό κόστος ζωής, την ασφάλεια εφοδιασμού και τη δυνατότητα συντήρησης.
4. Η Επιτροπή και ΕΤΕπ να ενισχύσουν τα υφιστάμενα εργαλεία χρηματοδότησης eπιχειρήσεων που επιδιώκουν διεθνή επέκταση, με ιδιωτική συνεπένδυση και εκταμιεύσεις βάσει τεχνολογικών και εμπορικών οροσήμων.
Κάθε σχήμα δημόσιας στήριξης χρειάζεται ανεξάρτητη αξιολόγηση και ρήτρα λήξης. Η παραβίαση συμφωνημένων δεσμεύσεων να οδηγεί σε ανάκτηση ενισχύσεων. Ευρωπαϊκή κλίμακα δεν σημαίνει "το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό", αλλά ότι η εξειδίκευση του ενός γίνεται απαραίτητη για την επιτυχία του άλλου. Το Sputnik ήταν το σοκ.
Το Concorde αποκάλυψε την ικανότητα, αλλά και τα όρια. Η Airbus πήρε το μάθημα του Concorde, άλλαξε το μοντέλο και έδειξε πώς η ικανότητα μετατρέπεται σε θεσμοποιημένη κλίμακα. Μπορεί σήμερα η Ευρώπη να το ξανακάνει;
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για ό,τι συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα και τον Κόσμο στο thetoc.gr
![Ανδρουλάκης στη ΔΕΘ: Το εντυπωσιακό "καρφί" στο πινγκ πονγκ, το κοκτέιλ, η ρακή και ο… χιαστός [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/cu608x405/0,30,608,371/crop/both/6c/6c916e39a6cd44b4b43c52282ddfe7ff.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Ζεϊμπέκικο on air στη μνήμη του Γιώργου Μαζωνάκη: "Να το βλέπεις από εκεί πάνω", είπε η Καραμήτρου [βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/crop/both/72/722c6874cc95408792176580f6ff5517.jpg?quality=60&404=default&v=2)
![Συναυλία Ρέμου: "Κατασκήνωσαν" από νωρίς το πρωί για να εξασφαλίσουν θέση μπροστά στη σκηνή [εικόνες - βίντεο]](https://www.thetoc.gr/Content/ImagesDatabase/p/207x116/crop/both/c0/c078ee240b8f436e94577fd51f4793d8.jpg?quality=60&404=default&v=2)
